‘Modern Look: Photography and the American Magazine’…

…μια έκθεση στο Εβραϊκό Μουσείο στη Νέα Υόρκη, που ερευνά πώς μια ομάδα πολυμαθών καλλιτεχνών που μετεγκαταστάθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού εξαναγκάστηκαν από τους Ναζί, μεταμόρφωσαν την αμερικανική οπτική κουλτούρα από 1930 έως 1960.

PM Magazine, October-November 1938. Cover art by Paul Rand. Rochester Institute of Technology Libraries
Direction, Vol. 3 No. 9, December 1940. Cover design: Paul Rand

Καθώς η απειλή του πολέμου εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1930, πρωτοποριακές προσεγγίσεις στη φωτογραφία και το ντιζάιν έφθασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω Ευρωπαίων μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων καλλιτεχνών του Bauhaus που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη ναζιστική Γερμανία. Η αδιαμφισβήτητη αισθητική που έγινε δημοφιλής από περιοδικά όπως το Harper’s Bazaar και το Vogue – των οποίων οι καλλιτεχνικοί διευθυντές, Αλεξέι Μπρόντοβιτς και Αλεξάντερ Λίμπερμαν, ήταν εκτός από εμιγκρέδες και καταξιωμένοι φωτογράφοι – προέκυψε από έναν σαφώς αμερικανικό συνδυασμό καινοτομίας, συμμετοχικότητας και πραγματισμού. Ιδιαίτερα ο δεύτερος υιοθέτησε το «Étonnez-moi», του Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, (αφορά το περίφημο ξέσπασμα του ιδρυτή των φημισμένων Ρωσικών Μπαλέτων, σε έναν νεαρό Ζαν Κοκτώ) και προέτρεπε τους γραφίστες και τους φωτογράφους του να τον ενθουσιάσουν και να τον εκπλήξουν. «Κατάπληξέ με!»

«Ο Λίμπερμαν και ο Μπρόντοβιτς διέθεταν τέτοια φωτογραφική παιδεία που κατάφεραν να αλλάξουν τη δυναμική της σελίδας», εξηγεί ο επιμελητής της έκθεσης, «και πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αυτή η δύναμη από τον καλλιτέχνη ή τον φωτογράφο για να ασχοληθεί με θέματα που δεν αφορούσαν μόνο τη δημιουργία δελεαστικών φωτογραφιών, αλλά και για να παρακινήσει το κοινό να αναπτύξει μια συγκεκριμένη ενσυναίσθηση και ανακάλυψη.»

Παρατηρούμε λοιπόν πώς η εισροή αυτή των Ευρωπαίων καλλιτεχνών στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά τα χρόνια του Μεσοπολέμου, είχε σημαντικό αντίκτυπο στην πορεία του μοντερνισμού του εικοστού αιώνα, όχι μόνο στο χώρο των καλών τεχνών, αλλά και στη διαφήμιση και τα περιοδικά – όπου συγκλίνουν η φωτογραφία και η γραφιστική. Το μινιμαλιστικό πνεύμα των πρώτων έργων αυτής της τάσης – συμπεριλαμβανομένης μιας τύπου κολάζ διαφήμισης, από το 1932, για την βαφή μαλλιών Komol, από το ringl + pit, το στούντιο των Γερμανίδων φωτογράφων Γκρέτε Στερν και Ελεν Αουερμπαχ – σηματοδοτεί την άφιξη της αισθητικής του Bauhaus. Το κομψό δράμα του Ούγγρου φωτογράφου Μάρτιν Μουνκάτσι «Γυναίκα στο Κτίριο Ηλεκτρικής Ενέργειας, Παγκόσμια Έκθεση της Νέας Υόρκης», που δημοσιεύθηκε στο Harper’s Bazaar, το 1938, ενώνει τη μόδα και τη βιομηχανική αρχιτεκτονική. Η έκθεση αντικατοπτρίζει επίσης την επιρροή αυτών των εισαγόμενων ευαισθησιών στους -αμερικανικής καταγωγής- δημιουργούς εικόνων.

Το εκπληκτικό «Canopy» του Σολ Λάιτερ, από το 1958 (που επίσης δημοσιεύθηκε στο Harper’s Bazaar), αποτελεί μια σκηνή αφηρημένου εξπρεσιονισμού ενός χιονισμένου δρόμου της Νέας Υόρκης, καλυμμένο σχεδόν εντελώς από ένα οδοντωτό μαύρο πεδίο. Και ο Γκόρντον Πάρκς αντιπροσωπεύεται από μια συνεργασία με τον συγγραφέα Ραλφ Ελισον – ένα πυρακτωμένο σκηνοθετημένο πορτρέτο, που ανατέθηκε το 1952 από το περιοδικό Life, οραματιζόμενο τον τίτλο του μυθιστορήματος του Ελισον «Αόρατος Άνθρωπος».

Τα 150 έργα που εκτίθενται περιλαμβάνουν φωτογραφίες, προσχέδια περιοδικών και εξώφύλλα από ταλαντούχους δημιουργούς όπως ο Ρίτσαρντ Άβεντον, ο Γουίλιαμ Κλάιν, ο Ίρβινγκ Πεν, η Μάργκαρετ Μπουρκ-Γουάιτ, η Ίλσε Μπινγκ και η Φράνσις ΜακΛάφλιν-Γκιλ (της οποίας, η κόρη Λέσλι Γκιλ, σχεδίασε την έκθεση). Στην πραγματικότητα, η έκθεση υπογραμμίζει τον λανθάνοντα φεμινισμό της εποχής και τους τρόπους με τους οποίους τα εμπορικά περιοδικά, τα οποία μόλις τώρα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τους ακαδημαϊκούς, πρόσφεραν ευκαιρίες για τις γυναίκες.

«Τα περιοδικά είναι ένα δίκοπο μαχαίρι», λέει η Λέσλι Καμχή, η κριτικός που έγραψε ένα από τα δοκίμια στον συνοδευτικό κατάλογο που δημοσιεύθηκε από το Yale University Press, «δεδομένου ότι οι γυναίκες συχνά μειώνονταν στις εμφανίσεις τους. Ως βιομηχανία ήταν πάντα μια ισχυρή οικονομική κινητήρια δύναμη για την οικονομική και δημιουργική χειραφέτηση των γυναικών.»

Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας
η καθ΄οιονδήποτε τρόπο χρήση/αναπαραγωγή του παρόντος
(ολόκληρου ή αποσπασμάτων),
χωρίς ενεργό σύνδεσμο (link) http://www.periopton.com

επιμέλεια-κείμενο: Κάππα Λάμδα

© periopton