Το πρώτο photobook που εκδόθηκε ποτέ

Τον δέκατο ένατο αιώνα η Anna Atkins, μια αγγλίδα βοτανολόγος, έγινε η πρώτη που δημοσίευσε το βιβλίο ‘Φωτογραφίες Βρετανικών Φυκών: εκτυπώσεις κυανοτυπίας’ με φωτογραφίες που απεικονίζουν ενδημικά φύκια από τη Μεγάλη Βρετανία. Το βιβλίο, περιέχει 307 εικόνες και ήταν το πρώτο εικονογραφημένο με κυανοτυπίες. Μέχρι σήμερα, υπάρχουν μόνο 17 γνωστά αντίτυπα του βιβλίου διαθέσιμα στον κόσμο. Σ’αυτό το εγχείρημα συνέβαλε η δική της επιστημονική κατάρτιση, καθώς και η καθοδήγηση που έλαβε από δύο πρωτοπόρους – τον William Heniy Fox Talbot, ο οποίος εφηύρε το καλοτυπία και τον John Herschel, αστρονόμο και εφευρέτη της διαδικασίας της κυανοτυπίας, οι οποίοι την βοήθησαν σε αυτήν την προσπάθεια.

Οταν πέθανε η μητέρα της Atkins το I8oo, δέθηκε περισσότερο με τον πατέρα της, ο οποίος ήταν μέλος της Royal Society του Λονδίνου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ολοκλήρωσε την επιστημονική της εκπαίδευση, και επίσης ανακάλυψε την κλίση της για τη βοτανική. Εξειδικευμένη εικονογράφος από το 1823, έκανε τα ακριβή σχέδια οστράκων για ένα βιβλίο [Lamarck’s Genera of Shells από τον Γάλλο φυσιολάτρη Jean-Baptiste de Monet Lamarck), το οποίο μετέφρασε ο πατέρας της.

Μετά από πειραματισμό με τις τότε υπάρχουσες φωτογραφικές τεχνικές, η Atkins συνειδητοποίησε τις δυνατότητες της κυανοτυπίας, ειδικά στην τεκμηρίωση των περίπλοκων λεπτομερειών των φυτών. Στη συνέχεια, συνέχισε δημιουργώντας πάνω από 400 κυανοτυπίες. Επίστρωνε ένα φωτογραφικό χαρτί με ένα μίγμα κιτρικού αμμωνίου σιδήρου και σιδηροκυανιούχου καλίου, τοποθετούσε το δείγμα επάνω στο χαρτί και το στερέωνε στη θέση του με ένα γυαλί. Στη συνέχεια το εξέθετε στο ηλιακό φως για αρκετά λεπτά και μετά το ξέπλενε με νερό για να παράγει φωτογράμματα. Η διαδικασία σχηματίζει μια ένωση που παράγει ένα χαρακτηριστικό μπλε. Όταν το χαρτί πλένεται, οι περιοχές που είναι ανέγγιχτες από το αντικείμενο (και γι’αυτό έχουν υποστεί επεξεργασία με άλατα σιδήρου), μετατρέπονται σε μια βαθιά μπλε απόχρωση.

Βλέποντας τις εικόνες, ο πατέρας της την συμβούλεψε να τις δημοσιεύσει σε ένα βιβλίο. Αυτό συνέβη, ως αυτοέκδοση, το 1843. Αργότερα, οι φωτογραφίες της δημοσιεύθηκαν και σε πολλά άλλα βιβλία.

Το έργο της Anna Atkins βρίσκεται στα σύνορα μεταξύ τέχνης και επιστήμης. Εκτός από την ιστορική τους σημασία, οι εικόνες της Atkins χαρακτηρίζονται από τη διαχρονική ομορφιά τους, η οποία φαίνεται σύγχρονη λόγω του αφαιρετικού χαρακτήρα των σκιαγραφιών στο φωτογραφικό χαρτί.

Η εξήγηση γιατί προτιμήθηκε από την Atkins η διαδικασία της κυανοτυπίας, είναι: «Η δυσκολία να κάνεις ακριβή σχέδια αντικειμένων τόσο λεπτομερή όπως πολλά φύκια, με ώθησε να επωφεληθώ από την όμορφη διαδικασία κυανότυπου του Sir John Herschel για να αποκτήσω εκτυπώσεις των ίδιων των φυτών», όπως έγραψε τον Οκτώβριο του 1843, στην εισαγωγή του βιβλίου της.

Μετά το θάνατο του πατέρα της το 1852, πέρασε στη δημιουργία φωτογραμμάτων φτερών με τη βοήθεια της παιδικής της φίλης (επίσης βοτανολόγου) Anne Dixon Austen. Αυτά δημοσιεύθηκαν στο ‘Cyanotypes of British and Foreign Ferns’.

επιμέλεια-κείμενο: Κάππα Λάμδα

© periopton.com