…μα αληθινό, γιατί η αλήθεια είναι πάντα αλλόκοτη.» Jack London

Ο Μπρασάϊ, αναγνωρισμένος χρονικογράφος του Παρισιού στις δεκαετίες του 1930 και του ’40, φωτογράφισε τον Πικάσο να παριστάνει τον «επαγγελματία ζωγράφο» το 1944. Το πλαγιασμένο μοντέλο είναι ο ηθοποιός Ζαν Μαρέ. Με μία δεύτερη ανάγνωση όμως, πέραν του σκηνοθετικού αστεϊσμού, κάποιος μπορεί να διαπιστώσει ότι υπάρχει ένα λογικό ασυμβίβαστο. Ο Πικάσο μπροστά σε πίνακα άλλου ζωγράφου; Στο ατελιέ του; Μετά από μία μικρή έρευνα συμπέρανα ότι πράγματι ο Πικάσο αγόραζε έργα ζωγραφικής για να επαναχρησιμοποιήσει τον καμβά τους σε περίπτωση έλλειψής του κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αλλά το συγκεκριμένο έργο ήταν ένα γυμνό που του άρεσε πάρα πολύ για να το επιζωγραφίσει.
Αν και η  επικάλυψη έργων με άλλα νεότερα, του ιδίου όμως ζωγράφου, αποτελούσε μία συνήθη πρακτική*, η ολοκλήρωση ενός ζωγραφικού έργου κατά τη διάρκεια του πολέμου, φαίνεται ότι ήταν αρκετά περιπετειώδης λόγω των δυσεύρετων βασικών υλικών(καμβάδες, χρώματα). Έτσι κατέφευγαν σ’αυτές τις πρωτότυπες ανακυκλώσεις όπου, απ’ότι φαίνεται, οι ευρείας προβολής καλλιτέχνες τοποθετούντο ψηλά στην «τροφική» αλυσίδα με τους υπόλοιπους να αποτελούν την πηγή τροφοδότησης.

* [σχετικά ο νοτιαφρικανός ζωγράφος Siegfried Hahn θυμάται: Έμαθα να συσσωρεύω υλικά κατά τη διάρκεια του πολέμου (Β ‘Παγκόσμιος Πόλεμος). Δεν διανοούμεθα να πετάξουμε οτιδήποτε. Δεν υπήρχε απλά τίποτα να αγοράσεις στα καταστήματα, έτσι ήταν μια αρκετά συνηθισμένη πρακτική να αφαιρούμε τον πίνακα που είχαμε ολοκληρώσει και να επαναχρησιμοποιούμε το τελάρο. Σε ορισμένες δε περιπτώσεις, αντιστρέφαμε τον καμβά και ζωγραφίζαμε στο πίσω μέρος.]

 

braque1 braque2

Ακτινογραφία με ακτίνες Χ του έργου του Μπρακ «Νεκρή φύση με Παλέτα» (1943) αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική σύνθεση νεκρής φύσης κάτω από την υπάρχουσα ζωγραφική. Η έλλειψη των στοιχείων γύρω από τα εξωτερικά όρια της ακτινογραφίας οφείλεται στο γεγονός ότι οι ακτίνες δεν μπορούν να διαπεράσουν το πυκνό λευκό χρώμα με υψηλή περιεκτικότητα μολύβδου, που χρησιμοποιεί ο Μπρακ για φόντο σε αυτές τις περιοχές.

– προσθήκη 13/7/2022

Επίσης, πρόσφατα ανακαλύφθηκε αυτοπορτραίτο του βαν Γκογκ στο πίσω μέρος του καμβά γνωστού έργου του.

Μια εικόνα ακτίνων Χ δείχνει αυτή την μέχρι πρότινος άγνωστη αυτοπροσωπογραφία του Βίνσεντ Βαν Γκογκ ζωγραφισμένη στην πίσω όψη του πίνακα του ‘πορτραίτο μιας αγρότισσας’.

Η αυτοπροσωπογραφία αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια μιας ακτινογραφίας ενός πίνακα του 1885 του Βίνσεντ βαν Γκογκ, με τίτλο «Πορτραίτο μιας Αγρότισσας», καθώς η Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας προετοίμαζε μια επερχόμενη έκθεση για τον ιμπρεσιονισμό.

‘πορτραίτο μιας αγρότισσας’ Βίνσεντ βαν Γκογκ 1885

Και εδώ η συνθήκη ακολουθούσε το ίδιο μοτίβο της οικονομικής δυσπραγίας. Όταν λοιπόν ο Βίνσεντ βαν Γκογκ δεν είχε αρκετά χρήματα, κάτι που αποτελούσε σχεδόν κανονικότητα γι’ αυτόν, άρχισε να ζωγραφίζει και στις δύο όψεις του καμβά, αλλά με την πάροδο των χρόνων μερικά από τα έργα του στην πίσω όψη καλύφθηκαν και χάθηκαν.

Αυτή η αυτοπροσωπογραφία δεν είναι το πρώτο «κρυμμένο» έργο του βαν Γκογκ που ανακαλύπτεται και ίσως να μην είναι το τελευταίο. Άλλα έργα του βαν Γκογκ στην πίσω όψη του καμβά έχουν αποκαλυφθεί στο παρελθόν, μεταξύ άλλων στο Μουσείο βαν Γκογκ στο Άμστερνταμ. Ο διάσημος καλλιτέχνης ζωγράφιζε επίσης κατά καιρούς πάνω από τα έργα του.

Το μουσείο περιγράφει τη νεοανακαλυφθείσα φασματική εικόνα ως «έναν εικονιζόμενο γενειοφόρο που φοράει καπέλο με γείσο και έχει ένα μαντήλι δεμένο χαλαρά στο λαιμό. Ατενίζει τον θεατή με έντονο βλέμμα, με τη δεξιά πλευρά του προσώπου του να είναι υπό σκιά και το αριστερό του αυτί να διακρίνεται καθαρά».

 

Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας
η καθ΄οιονδήποτε τρόπο αναδημοσίευση/χρήση/ιδιοποίηση
του παρόντος άρθρου, (ολόκληρου ή αποσπασμάτων)

 

© periopton

Επιμέλεια-έρευνα-κείμενο : Κάππα Λάμδα